Toch heeft de winter nog een laatste troef in handen: kruiend ijs! Vooral aan het IJsselmeer is dit fenomeen te bewonderen.
Vrijdagmiddag reden we daarom even naar de IJsselmeerkust om met eigen ogen de grote ijsbergen te zien die onder invloed van wind en stroming waren ontstaan voor de kust van de Elfstedenstad Hindeloopen.We besloten om via Mirns en Stavoren langs de IJsselmeerkust naar Hindeloopen te rijden. Bij Laaxum en het Reaklif was weinig te zien van kruiend ijs. Kleine hoopjes ijs soms, maar dat was dan ook alles.
Na Stavoren en Molkwerum leek het aan de kust raak te zijn. Aan de kant van de weg stonden veel auto’s geparkeerd en de inzittenden van die auto’s waren allemaal op de dijk geklommen of waren daar mee bezig. Ongetwijfeld was ook hier kruiend ijs te zien!
We parkeerden de auto en klommen ook de dijk op: geen kruiend ijs. Ja, in de verte zagen we Hindeloopen liggen en voor de kust van die plaats zagen we inderdaad grote witte bulten liggen, ongetwijfeld het ijs. Intussen had iedereen weer de dijk verlaten en was al met de auto onderweg naar Hindeloopen. Dat deden wij dan ook maar.

Bij Hindeloopen zetten we de auto op een parkeerplaats vlak buiten de stad. We klommen weer over de dijk en zagen in de verte de ijshopen liggen. We liepen over het strand en zagen toen hoe druk het was, en dat voor een vrijdagmiddag. Het leek wel zomer op dat strand!
Veel mensen hadden de tijd genomen om naar het kruiende ijs te komen kijken. Hele gezinnen met kinderen, mensen met filmcamera’s, fototoestellen en grote lenzen of gewoon een telefoontoestel waarmee je tegenwoordig ook goed foto’s en filmpjes kunt maken.
Mensen klommen op de bulten ijs en lieten zich fotograferen. De bulten ijs waren wel vier tot vijf meter hoog en iedereen had wel een mening over hoelang Hindeloopen en haar inwoners hier nog plezier van kunnen hebben. “Binnen een week is het weg” zei iemand. “Ben je gek” zei een ander “Het ligt hier nog wel vier weken!”

Na alle ijsbergen te hebben bekeken liepen we nog even het stadje in. Ook daar was het druk! Veel mensen bewonderden de gebouwen, de bruggetjes en het ijs dat bijna een Elfstedentocht had beleefd. De restaurants zaten vol en ook bij het schaatsmuseum was veel bezoek. Iedereen wou nog wel eens de schaatsen zien en alle andere attributen die bij schaatsen zo belangrijk zijn of de verhalen van de mensen lezen die aan de Elfstedentocht hadden meegedaan en daarmee deel uitmaken van het grote Fryske ferline!

We gingen terug naar het appartement om de fietsen te halen, maar net toen we op het punt stonden weg te gaan, begon het zo hard te regenen dat we maar besloten nog even te wachten.

Na een half uurtje was het droog en besloten we het er maar op te wagen. De regenbroek ging wel mee voor het geval dat. We fietsten door de duinen naar strandpaviljoen Marlijn, een fietstocht van ongeveer vijf kilometer. Daar zetten we de fietsen neer en liepen eerst een stuk bij de duinrand langs. Het strand leek daar onbereikbaar en nadat we even hadden geschuild voor een hagel(!) bui keerden we om en liepen bij het strandpaviljoen het strand op.

Het werd gelukkig droog en we liepen een behoorlijk eind naar het oosten. Zover zelfs dat Janita op haar telefoon een sms’je kreeg met de tekst “Welkom in Duitsland”. Die Duitsers komen ver, want het was nog zeker tien kilometer verwijderd van de oostpunt van het eiland. Zover liepen we echter niet, we keerden om en liepen terug naar het paviljoen. In de verte diende zich al weer een stevige regen en/of hagelbui aan, maar we kwamen droog bij de fietsen aan.

We hadden zeker tweeëneenhalf uur gewandeld in de duinen en op het strand en we besloten terug te gaan naar het appartement om daar iets te eten.
Na een tijdje werd het buiten donker en begon het stevig te regenen. Dat weerhield ons er niet van naar het dorp te fietsen. We wilden nog even het Schelpenmuseum bezoeken en daarna de fietsen weer in te leveren bij het verhuurbedrijf.
We hadden pech! Uitgerekend vandaag was het museum dicht. Daarom fietsten we nog maar even naar het Wad. We fietsten bij de Waddendijk langs en zagen de laatste veerboot vertrekken. Ondertussen vlogen heel veel vogels op die schrokken van onze komst.

Na de veerdam fietsten we weer terug naar het dorp. Het begon weer te regenen en te hagelen en we moesten tegen de wind in naar het dorp terug fietsen. Ach, je bent in beweging.
We gaven de fietsen weer af en liepen terug naar het appartement. Het was inmiddels al donker, maar Janita wilde toch de zee nog even zien. Horen kon je hem zeker!

En dan lopen we ‘s-avonds voor de laatste keer naar het dorp om te eten. We zoeken en vinden een leuk restaurant waar we prima hebben gegeten.
Als we terug lopen zijn we bijna thuis als het hard begint te hagelen en te regenen. We komen doornat aan in het appartement, maar hier zitten we gelukkig droog. Morgenochtend gaan we weer terug naar het vaste land, om half elf vertrekt de boot.

We fietsen eerst door het dorp in westelijke richting en slaan dan af in de richting van de Waddenzee. Onderweg zie je veel fazanten en konijnen en nog belangrijker, het stopt met regenen en de eerste blauwe plekken in de grijze lucht worden zichtbaar. We stoppen even bij een uitzichtpunt over de Waddenzee en fietsen dan verder, buitendijks in de richting van de veerdam. We zien nog heel veel brandganzen op de dijk, maar als je dichterbij probeert te komen vliegen ze op.

De zon begint steeds meer te schijnen en hoewel je ziet dat het op het vasteland af en toe flink regent hebben we daar op het eiland geen last meer van. We fietsen verder en nemen dan het fietspad in de richting van de Kobbedûnen, waar je een fraai uitzicht hebt over de kwelders en over de oostkant van het eiland waar geen fietspaden meer zijn, maar uitsluitend wandelpaden die echter in deze tijd eigenlijk alleen maar goed begaanbaar zijn met laarzen.
We pauzeren hier een tijdje en genieten van het uitzicht over de Waddenzee en over het eiland. Hoewel je de Noordzee niet kunt zien, hoor je wel duidelijk de branding.

We fietsen weer verder door het duinlandschap en tenslotte komen we uit bij het strandpaviljoen Marlijn. Daar zetten we de fietsen neer en gaan dan eens stukje wandelen op het strand. Hier zie je duidelijk waarom hier de breedste stranden van Europa liggen. Het is echt een mooi gezicht om hier de zee te zien, het brede strand en de duinenrij er achter.
We lunchen bij Marlijn. Een lekkere kop erwtensoep met worst, brood met spek en een goed glas bier of wijn er bij. Het is smullen!

Daarna weer verder in de richting van het dorp. We passeren hier de in de oorlog door de Duitsers gebouwde bunker Wasserman. Het imposante gevaarte torent hoog boven de duinen uit en vanaf de bunker kun je het hele eiland overzien. Voor dit bouwwerk dat ooit deel uitmaakte van een compleet bunkerdorp waar 200 soldaten woonden, is ontzettend veel beton gebruikt. Je zou een voetbalveld met een laag van 30 centimeter kunnen bedekken.
Vlak bij de bunker ligt begraafplaats Vredehof, speciaal aangelegd voor drenkelingen en later gebruikt om de slachtoffers van de oorlog te kunnen begraven. Hier blijkt hoe zinloos oorlogen zijn. Franse, Canadese, Engelse soldaten en zelfs uit Australië en Nieuw-Zeeland zijn hier zij aan zij begraven met hun vijanden, de Duitsers.

Daarna terug naar het dorp om nog even wat boodschappen te doen. Een paar broodjes bij de Spar en een klein flesje Waddenwater bij de slijter. En nee, dat Waddenwater heeft niets met water uit de Waddenzee te maken! Het was een tip van de serveerster van het restaurant waar we gisteravond aten.

We fietsen terug naar huis en wandelen daarna nog even naar het strand. Het water staat hoog en het waait heel hard. Het wordt ook al wat donker en de vuurtoren die vlak bij ons staat schijnt zijn licht al weer over de omgeving.We gaan weer naar huis, een bak warme thee gaat er wel in.

Eten doen we vanavond bij hotel restaurant De Tjattel waar we terecht komen nadat we naar het dorp zijn gefietst en daar een keuze hebben gemaakt uit het beschikbare aanbod.

Vrijdagmorgen om een uur of half twaalf rijden we met de auto naar Lauwersoog, sinds de afsluiting van de Lauwerszee, de vertrekplaats van de boot naar Schiermonnikoog. Vlakbij de vertrekplaats van de veerboot is een ruime parkeergarage waar je voor  €4,50 per dag je auto veilig kunt parkeren. Je auto meenemen naar het eiland is eigenlijk alleen toegestaan voor bewoners en waarom zou je trouwens een auto willen meenemen naar een eiland waar je wandelend of fietsend veel beter kunt genieten?
Vanuit de garage is het nog geen twee minuten lopen naar het gebouw van Wagenborgen waar je een kaartje (alleen retour) voor de boot kunt kopen. Wij hebben echter al kaartjes via internet en lopen dus meteen door naar de veerboot waar we een tafeltje voor het raam innemen.

Als je mocht denken dat de veerboot naar het Waddeneiland alleen in de zomer goed bezet is, vergis je je. Steeds meer mensen komen binnen en als de boot om half twee vertrekt zit het behoorlijk vol met toeristen, dagjesmensen, eilandbewoners die naar huis gaan etc..
Het is niet een lange bootreis, na ongeveer 45 minuten meert de boot aan bij het havengebouw. Dit ligt een behoorlijk eindje van het enige dorpje op het eiland, dat ook Schiermonnikoog heet. We hebben de juiste bus echter snel gevonden en deze brengt ons naar het eind van de Badweg waar ons gehuurde appartementje zou moeten staan. Het is even zoeken, maar dan vinden we het achter een hotel. Het is een leuk ingericht appartementje met een woonkamer en keukentje op de bovenverdieping waar je binnenkomt. Vanuit de kamer heb je een uitzicht op de duinen en daarachter kun je de Noordzee nog net zien. Beneden is een grote slaapkamer en een badkamer, ook is er nog een klein slaapkamertje met een stapelbed.

Nadat we ons geïnstalleerd hebben wandelen we terug naar Schiermonnikoog, het is een wandelingetje van ongeveer tien minuten. We bezoeken de VVV, doen boodschappen bij de Spar en wandelen nog even door het dorpje. Op de terugweg passeren we de vroegere watertoren die in een verder verleden ook nog vuurtoren is geweest. Nadat een nieuwe vuurtoren was gebouwd kreeg deze de functie van watertoren en nu doet hij alleen nog dienst voor communicatie apparatuur. Bovenop de toren staat een grijze monnik die uitkijkt over de zee.

Om een uur of zeven maken we weer de wandeling naar het dorpje en zoeken een restaurant om te eten.We vinden het op de hoek van de Badweg, restaurant Brakzand. Tijdens het eten worden we nog geconfronteerd met een kinderversie van Klozum, een feest dat rond begin december op het eiland wordt gevierd. Kinderen trekken in groepjes bij de huizen langs en komen dan binnen. Daar vieren ze een toneelstukje o.i.d. op dat een gebeurtenis uit het afgelopen jaar op de hak neemt. Volwassenen doen dit op de avond van 5 december, ze trekken dan vermomd rond en verdraaien vaak ook hun stem om niet herkend te worden. Hoewel het feest er mee samenvalt, heeft het niets te maken met de Sinterklaas viering.

Na een goede maaltijd wandelen we weer terug naar ons appartement. Het is droog, maar het heeft wel geregend. Wij komen echter droog thuis. We hebben de hele dag mooi weer gehad, maar de verwachtingen voor het weekeinde zijn niet best.
Hoe zal het morgen zijn?

We fietsen eerst door Nieuweschoot, langs de begraafplaats en crematorium, waar je ook nog een 15e eeuwse kerk aantreft, die wordt vergezeld door een klokkenstoel. Soms waren gemeenschappen te arm of te klein om een kerk te bouwen en werd een houten klokkenstoel gebouwd om de klok in te hangen. Vaak werden die later gesloopt als er toch een kerk kwam en ook kwam het voor dat als een toren of kerk in verval raakte er toch nog een klokkenstoel voor de klok werd gebouwd.

We gaan over de brug en slaan linksaf in de richting van Rotstergaast, dat op een smalle zandrug ligt. Ook hier vind je op de begraafplaats een klokkenstoel. Wat je niet verwacht in deze buurt is een telefooncel. Telefooncellen worden immers niet meer gebruikt omdat iedereen tegenwoordig een telefoon in de binnenzak heeft. Dit echter een bijzondere, Het is een echte rode Britse telefooncel, die helaas niet in gebruik lijkt te zijn. Of dat te danken is aan de mobiele telefoon? Ik betwijfel het.

Ook aan deze kant van Heerenveen vond vroeger vervening plaats. Tussen 1850 en 1900 werd het veen afgegraven waardoor een afwisselend gebied met petgaten, stripen en uitgeveende sloten ontstond. Het gebied was opgedeeld in twee stukken, Westerschar en Oosterschar. Het Westerschar werd na de vervening ontgonnen en in gebruik genomen als landbouwgebied. Het Oosterschar bleef braak liggen waardoor het gebied verlandde. Toen landbouwgebied steeds minder nodig was, je vraagt je af waarom je minder landbouwgebied nodig hebt, werden delen van het Oosterschar afgegraven en onder water gezet. Ook om te dienen als buffer bij overvloedige regenval. Daarmee kwam aan de verdroging een eind.

We gaan in de richting van Sint Johannesga en volgen dan het fietspad langs de N924 tot we rechtsaf slaan naar Rohel. Dit dorpje ligt aan de kust van het Tjeukemeer, het grootste binnenmeer van Fryslân. Het meer is ontstaan dankzij verschillende stormvloeden en nog steeds gaan er verhalen over de gevaren van het meer, vooral tijdens zware stormen. Ook zouden in het meer nog verdronken dorpen en kerkhoven liggen.

We volgen het fietspad in de richting van Ouwsterhaule en fietsen dan door de Haulsterbossen weer in de richting van Heerenveen. Een klein schelpenpad brengt ons dan weer bij het Nannewijd, een meer dat tegenwoordig geliefd is bij watersporters (surfers) en in de winter bij schaatsers en ijszeilers, en dat helemaal is ontstaan door vervening.
Bovendien komt er door de gevarieerde begroeiing veel vogelsoorten en ander dierenleven voor.
Vanaf Nannewijd is het nog een paar kilometer naar Heerenveen, dat je al vanaf ver ziet liggen.
Ook dit is een zeer interessante route die in een paar uur gemakkelijk te doen is.

Het park is een cultureel Nederlands erfgoed dat in het begin van de vorige eeuw is gesticht door het echtpaar Anton en Helene Kröller-Müller. Anton, een succesvol zakenman, was een fervent jager en kocht daarom in fasen het landgoed De Hoge Veluwe. Zijn vrouw Helene was een enthousiast kunstverzamelaarster. Het echtpaar deelde een ideaal: natuur en cultuur samenbrengen in belang van het algemeen.

Ze omrasterden het park, er werden dieren als moeflons, edelherten en wilde zwijnen ingevoerd. Er werd een woonhuis gebouwd, het St. Hubertus Jachthuis, er werd beeldende kunst aangekocht en er werd begonnen met de bouw van een museum. De grote crisis van 1923 was er echter de oorzaak van dat het echtpaar moest stoppen met de bouw van het museum omdat er geen geld meer voor was. Het park werd ondergebracht in een stichting en het rijk verleende aan de stichting De Hoge Veluwe een rentedragende geldlening. De kunstverzameling werd aan de staat geschonken en het Rijk bouwde het museum, het tegenwoordig oude gedeelte van het Kröller-Müller Museum.

Wij parkeerden de auto bij de parkingang in Hoenderloo en kochten daar kaartjes voor het park en voor het museum. Je kunt je eigen fiets meenemen, maar daar hadden we deze keer niet voor gekozen. In het park, bij de ingangen, het bezoekerscentrum en het museum vind je nl. witte fietsen die voor iedereen gratis te gebruiken zijn. Het idee voor de fietsen komt van de Provo beweging die ooit probeerde dit idee in Amsterdam in te voeren. Daar lukte het niet, maar in De Hoge Veluwe is het een groot succes.

We pakten dus een fiets uit de stalling bij de ingang, in totaal beschikt het park over 1700 witte fietsen, en gingen naar onze eerste bestemming: het St. Hubertus Jachthuis. Het jachthuis is bij de meeste Nederlanders wel bekend, met zijn ligging aan de grote vijver en zijn kenmerkende toren.
We wandelden een tijdje langs de vijver en gingen toen weer terug naar de fiets. Die stonden er nog, maar voor hetzelfde geld zijn ze ook weg als je terugkomt, want witte fietsen zijn van iedereen, nietwaar? Je kunt ze ook niet op slot zetten, dat zit er niet op, net als dat er ook geen bel, licht en versnelling op zitten.

We gaan naar de volgende attractie van het park: het Kröller-Müller Museum en beeldentuin. We volgen de fietsroute over het Otterlose zand. Eerst fietsen we door het bos, maar daarna door uitgestrekte heidevelden met af en toe zandverstuivingen. En daar midden in de zandverstuiving zie je al van verre het standbeeld van generaal Christiaan de Wet. Het echtpaar Kröller-Müller was een groot bewonderaar van de Boeren generaal die het in de laatste Boeren oorlog in Zuid-Afrika opnam tegen de Engelsen. De Boeren was de naam van de Zuid-Afrikaners die bijna allemaal afstamden van Nederlandse kolonisten. Bij een bezoek aan het echtpaar merkte de generaal ooit op hoe het Otterlose Zand hem aan Zuid-Afrika deed denken. Daarom kwam het beeld dat het echtpaar liet maken daar te staan. We blijven even stil staan bij de generaal op zijn grote sokkel en gaan dan verder naar het museum.

Het museum is wereldberoemd vanwege de grote collectie schilderen van Vincent van Gogh. Ook schilders als bijvoorbeeld Mondriaan, Gauguin, Breitner en Israels zijn goed vertegenwoordigd.
Ook de beeldentuin is wereldberoemd. Je vindt hier werken van o.a. Rodin, Moore en Claes Oldenburg.
We brengen enige tijd door in het museum en gaan dan naar buiten voor de beeldentuin. Er is genoeg te zien, maar omdat we ook nog naar het bezoekerscentrum willen en een fietstocht over het park willen maken rukken we ons los , en gaan terug naar de fietsen. Deze keer zijn ze wel weg en zoeken we twee nieuwe fietsen uit.

Bij het bezoekerscentrum is een landschappen tuin die een goede indruk geeft van de diverse landschappen die vroeger de Veluwe innamen. Ook staat er nog een nagebouwde plaggenhut, een woning waar vroeger veel gezinnen op de Veluwe in moesten wonen.

Daarna fietsen we een stuk in de richting van Schaarsbergen, de meest zuidelijke ingang van het park. We komen door bossen, over een grote zandverstuiving, over heidevelden, bij vennetjes langs en steeds weer valt de grote uitgestrektheid van het park op. Verkeer hoor je niet, het enige wat wel eens opvalt zijn de helikopters die je in de verte ziet vliegen. Het MLT (Militair Luchtvaart Terrein) Deelen ligt nl. vlak naast het park en wordt nog gebruikt voor oefeningen van helikopters en hun bemanningen. Het terrein is gesloten als vliegbasis. Mocht het helemaal worden gesloten dan heet het nationaal park De Hoge Veluwe het recht van eerste koop.

Hoewel er veel wild op het park is hebben we niets gezien. De meeste wildwaarnemingen zijn dan ook in de vroege ochtend of late avond, overdag laat het grote wild zich niet zien. Wij hebben geluk! We zijn niet zover meer van de uitgang als we plotseling een hertje zien staan aan de rand van een open vlakte. Ik probeer zo dicht mogelijk bij haar te komen en dat lukt aardig. Als ze me door krijgt verdwijnt ze snel in het gras, maar dan heb ik al een foto gemaakt.

We zetten de witte fietsen weer op het stallingsterrein en zoeken de auto weer op. Deze dag was een prima tijdsbesteding, het park De Hoge Veluwe is een bezoek meer dan waard.

Om half tien vertrok ik en ging via het Nannewiid, de recreatieplas bij Oudehaske, onderweg naar Joure. Het was schitterend fietsweer, weinig wind en dus duurde het niet zolang voordat ik in de Midstraat, de winkelstraat van Joure reed. Daarna linksaf op de Harddraversweg en dan weer in de richting van de volgende etappeplaats: Sneek.

Onderweg naar Sneek blijf je steeds in de buurt van de A7, de autosnelweg. Maar duidelijk is dat dit een echt watersportgebied is. Als eerste passeer je de Langweerder Wielen, en daarna zie je aan beide kanten van de weg veel verschillende meren en poelen en zie je de zeilen van de boten en zie je ook regelmatig campings etc.
Bij Uitwellingerga passeer je de brug over het toegangswater naar de Snitser Mar en rijdt dan nog bij Oppenhuizen langs alvorens Sneek te bereiken.
Ik maak nog een korte rit door het centrum van de stad bij de Martinikerk en Waterpoort langs voordat ik verder ga naar de volgende stad op de route: Bolsward.

Vlak na Sneek kom je door Ysbrechtum. In het dorp geldt een maximum snelheid en ook mijn snelheid wordt gecontroleerd door een signaleringsysteem. Ik weet me in te houden, ik rijdt keurig onder de maximum snelheid: 20 km/u.
Hier geen meren, maar uitgestrekte landerijen.  De A7 blijf ik in zicht houden. Ik passeer dorpen als Tjalhuizum en Nijland en rijdt dan het centrum van Bolsward binnen, net als Sneek een van de Fryske elf steden.
Als ik Bolsward uitkom bevind ik me weer op het zelfde fietspad van een paar dagen eerder, alleen fiets ik het nu de andere kant op, mijn doel is Zurich. Tussen de A7 en het industrieterrein  De Marne maak ik nog een foto van de molen en molenaarshuisje dat iedereen wel zal kennen die ooit langs Bolsward is gereden.

Als ik in Zurich aankom rijd ik eerst het dorp binnen. Het terras van hotel De Steenen Man is niet open – ik was eigenlijk wel aan koffie toe -  en ik besluit dan maar door te rijden. Via de buitenkant van de dijk met zicht op de Waddenzee rijd ik in de richting van de Afsluitdijk. Ik wordt echter gestopt door een hek en moet weer omkeren. Voordat ik dat doe neem ik even tijd om de meegenomen proviand aan te spreken. Het zit hier in het gras ontzettend goed met uitzicht op de zee.

Ik zoek de weg weer op. Het fietspad langs de dijk ligt uitnodigend te wachten, er staat slechts een klein briesje en dus moet het een fijn ritje kunnen worden. Ik passeer Kornwerderzand en ben al redelijk snel bij Breezanddijk waar ik even stop om contact op te nemen met het thuisfront. Ik denk over ruim een uur in Den Oever te zijn en dus wordt het tijd afspraken te maken over de terugreis. Het is echter mooi weer, ik ben nog lang niet moe, Janita is nog wel bezig tot een uur of zes en dus spreken we af dat we elkaar vanavond in Makkum treffen. Dat betekent wel zo’n 40km extra, moet met dit weer te doen zijn.

Ik rijd verder en ben om ongeveer 15:10 uur in Den Oever, ik heb dus zo’n vijfeneenhalf uur nodig gehad. Geen gekke tijd toch?
Ik verken de omgeving nog wat. Vanuit Den Oever kun je net als tussen Zurich en Harlingen over de buitenkant van de dijk fietsen met een mooi uitzicht op het droogvallend Wad. Ik blijf het pad een tijdje volgen, maar na Oosterland besluit ik terug te keren. Het fietspad lijkt echter nog lang door te gaan waarmee ook Den Oever kandidaat wordt voor een langere fietstocht.
Via Oosterland rijd ik terug naar Den Oever, nu is het toch echt tijd voor koffie. Ik vind in de haven een restaurant met een goed uitzicht.

Tegen vijven is het tijd om weer terug te gaan, als ik tenminste om een uur of zeven in Makkum wil zijn. Eigenlijk had ik gedacht de wind in de rug te hebben, maar dat valt een beetje tegen. Toch valt het niet tegen, het is een goed fietspad en al snel laat ik het monument achter me en ben weer onderweg naar Breezanddijk. Vlak voordat ik Kornwerderzand aankom gaat de telefoon: het thuisfront. “We gaan nu weg en zien je straks in Makkum”. Een goede planning, want net als ik Makkum binnen rijd gaat opnieuw de telefoon.
Ik zoek even een restaurantje op de Markt in Makkum waar ik me een biertje goed laat smaken. Het duurt niet lang voordat de rest van de familie zich bij me voegt. We drinken nog wat en zetten dan de fiets op het fietsrek en rijden terug naar Heerenveen. Het was een zeer geslaagde dag!

Dat deden we niet omdat Oranjewoud niet interessant zou zijn. Het is een mooi gebied wat te danken is aan de weduwe van stadhouder Willem Frederik van Nassau, Albertine Agnes. Zij liet hier een landgoed aanleggen en liet daarop Huize Oranjewoud bouwen, een bezienswaardigheid. Het slot is niet voor het publiek toegankelijk.Tegenover dit slot ligt de Overtuin, dat voor iedereen toegankelijk is. De bewering in de ANWB gids dat museum Belvedère in het slot is opgenomen is natuurlijk niet juist. Men bedoelt dat dit museum is gelegen op het landgoed Oranjewoud.

Zoals gezegd pikken wij de route op in Heerenveen-Zuid en rijden eerst een stukje in de richting van Wolvega. Na de Tjonger te zijn overgestoken gaan we linksaf en rijden naar Mildam op het fietspad langs de Tjonger, een gekanaliseerde rivier. Na in Mildam linksaf te zijn gegaan volgen we de Schoterlandse weg en verwachten we snel weer het pad langs de Tjonger te kunnen volgen. Helaas was de route tijdeijk gewijzigd en moesten we de Schoterlandseweg langer volgen. Eindelijk slaan we weer af en volgen weer het oorspronkelijke beekdalgebied van de Tjonger. Onderweg zie je boeren bezig met het oogsten van de mais.

Aan het einde van de pad gaan we weer links in de richting van Oudehorne. HIer kom je nog over zandwegen die dwars door de landerijen gaan en dan weer door een bosrijke omgeving. Opnieuw kruisen we de Schoterlandse weg, de lange weg die van Heerenveen naar Donkerbroek voert. We bereiken Bontebok en fietsen dan langs de Schoterlandse Compagnievaart die hier niet gedempt is in tegenstelling tot in De Knipe en Heerenveen en slaan dan weer linksaf in de richting van Katlijk.

Daarna gaan we rechts het fietspad op dat ons door bossen en langs landerijen in de richting van Oranjewoud brengt. Onderweg kom je langs een meter die de stand van het grondwater aangeeft. Oranjewoud heeft last van verdroging en dat is aan de meter duidelijk te zien. Het peil is onder wat het zou moeten zijn en dit ondanks het feit dat we toch een heel natte zomer hebben gehad.
Langs het al eerder genoemde Huize Oranjewoud fietsen we weer naar Heerenveen. De Wâldenroute is een niet al te lange route die het fietsen meer dan waard is.

We begonnen deze tocht in de enige zeehaven die Fryslân nog rijk is, Harns (Harlingen). Veel aan de oude stad die vanaf de zestiende eeuw de belangrijkste havenstad van Noord-Nederland was herinnert nog aan die tijd. Toen de Zuiderzee werd afgesloten en het IJsselmeer ontstond was Harlingen de enige Fryske stad die nog kon zeggen een zeehaven te zijn.
Wij parkeerden onze auto bij het station en gingen vanaf daar in de richting van Kimswerd.

Als je Kimswerd  binnen rijdt wordt je bijna meteen herinnert aan een van haar beroemdste bewoners: Grutte Pier. Deze Friese boer die leefde van 1480 tot 1520 verloor zijn gezin en kapitaal door een aanval van Hollandse en Saksische troepen die Fryslân plunderden en nam toen de wapens tegen hen op en zou uitgroeien tot een legendarische Fryske volksheld. Hij richtte zijn eigen legertje op, de Arumer Zwarte Hoop, en zaaide schrik en verderf op de Zuiderzee. Hollandse en Saksische tegenstanders die de pech hadden levend in handen van Pier te vellen werden door hem zonder pardon overboord gegooid. Om er zeker van te zijn dat geen Friezen per ongeluk zouden worden gedood liet hij zijn gevangenen het Fryske zinnetje “Bûter, brea en griene tsiis, wa’t dat net sizze kin, is gjin oprjochte Fries” opzeggen. Wie dat zonder fouten kon werd gespaard, anderen werden zonder pardon gedood.
Ter herinnering aan Pier staat in Kimswerd zijn standbeeld.

We gaan verder en fietsen in de richting van Pingjum Hier lag vroeger de Marneslenk, een zee-inham die in de negende en tiende eeuw diep het land indrong, maar geleidelijk is dichtgeslibd. Onderweg fiets je nog regelmatig over oude zeedijken of zie je restanten daarvan.
Na Pingjum fietsen we voor een groot gedeelte langs de A7 omdat we een routepunt hebben gemist. Uiteindelijk bereiken we Bolsward en gaan dan in de richting van Makkum.
We rijden door Exmorra en even later fietsen we Allingawier binnen. Ooit had dit dorpje een open verbinding met de Zuiderzee en woonden er veel vissers. Nu is het een museumdorpje geworden met zo’n 80 inwoners. Er staan nog veel oude gebouwen waardoor je een goede indruk krijgt over het leven in vroeger tijden.

Makkum is een mooi dorp waar je ook nog veel oude gevels van Koopmanhuizen kunt zien uit de 17e en 18e eeuw. Het dorpje telde ooit veel kalkovens waar schelpen die voor de kust werden gewonnen, werden verwerkt tot cement. Uiteraard profiteerde hiervan de handel en scheepvaart.
Makkum is nu nog bekend van het Makkumer aardewerk dat wordt vervaardigd door Koninklijke Tichelaar, een familiebedrijf dat al meer dan 350 jaar in bedrijf is. Ook de scheepswerf van de Vries waar casco’s worden afgebouwd tot luxe droomjachten heeft het dorp bekend gemaakt. Als je op de afsluitdijk rijdt in de richting van Friesland kun je de grote werf al van veraf zien liggen.
In Makkum drinken we koffie op het terras van restaurant Het Posthuis, dat hoe kan het ook anders is gevestigd in het oude Postkantoor. Inmiddels is de zon aardig schuil gegaan achter de wolken wat de eigenaar op de vraag brengt wat wij met de zon hebben gedaan. Wij? We beloven de zon zo snel mogelijk terug te brengen. En als we Makkum hebben verlaten en richting  Surch (Zurich) fietsen komt deze ook al snel weer tevoorschijn.

We passeren de Afsluitdijk en met Surch in zicht gaan we aan de buitenkant van de dijk fietsen. We hebben de hele tijd uitzicht op een stralende Waddenzee en in de verte zien we Harlingen al liggen. De zon schijnt voluit en wind is er niet zodat het fietsen bijna vanzelf gaat. We pauzeren en genieten van het uitzicht op de zee. Op een strekdam poseert Janita nog even.
Hoe dichter we bij Harlingen komen, hoe drukker het wordt. Fietsers, maar ook veel wandelaars genieten van het weer.
We houden ook nog even halt bij het standbeeld De Steenen Man dat ten zuiden van Harlingen op de dijk staat. Het herinnert aan Caspar de Robles, een Portugees in Spaanse dienst die in de zestiende eeuw ;landvoogd van Groningen en Friesland was. Na de Allerheiligenvloed herstelde hij deze dijk en dwong twee groepen Friezen daarbij samen te werken. Het beeld staat op de oude grens en kijkt beide kanten op.

Gaasterland ziet er anders uit dan de rest van Fryslân. Het landschap is glooiend en aan de kust van het IJsselmeer vind je kliffen die bestaan uit keileem. Na de voorlaatste ijstijd trokken de gletsjers zich terug en lieten een veenlandschap achter. Dat veen werd door water al snel weggespoeld, maar het veel hardere keileem hield stand tegen het water. Door erosie met name te danken aan de Zuiderzee ontstonden kliffen aan de kust waar het Rode Klif en het Mirnser Klif goede voorbeelden van zijn. Na afsluiting van de Zuiderzee ontstond het IJsselmeer en was het gedaan met de erosie.

Een ander ding wat de gletsjers achter lieten waren de grote stenen die je nog vaak ziet liggen. Het exemplaar wat je hier ziet komt oorspronkelijk uit het zuiden van Zweden en werd gevonden bij Wikel. Denk niet dat Janita de grote scheur heeft veroorzaakt door er met haar fiets tegen aan te rijden. De twee stukken passen precies op elkaar, maar werden zo gevonden. Ze zijn met ijzeren staven aan elkaar bevestigd.

Na Oudemirdum fietsen we vlak langs de IJsselmeerdijk en komen al snel bij het Mirnserklif waar een strandpaviljoen is. We houden daar ons eerste pauze met een kop koffie. Het is mooi weer, uitzonderlijk deze zomer, en dus is het op het strand aardig druk.
Na de koffie fietsen we verder in de richting van Bakhuizen en gaan daarna in de richting van Rijs en passeren het Rijsterbos en veel campings waaraan je kunt zien dat deze streek nog steeds een toeristische trekpleister is (en terecht). We fietsen verder en passeren de Lycklemabossen. Na een kleine pauze bereiken we niet lang daarna Harich en komen dan al snel in Balk waar we even een wandeling maken langs de Luts, het verbindingswater tussen de Fluessen en het Slotermeer dat door het dorp stroom. Het riviertje is maar smal en soms moeten de booteigenaren elkander voorzichtig passeren. Een van die boten heeft later grote moeite het viaduct onder de Sudersewei te passeren. Het lukt allemaal maar net!

Het is dan nog een paar kilometer naar ons eindpunt Sleat (Sloten), één van de Fryske elf steden en de kleinste stad van Fryslân. Uiteraard bezoeken we ook nog even dit stadje en maken een wandeling over de bolwerken met de beide waterpoorten. Aan de gracht vind je nog veel 17e- en 18e-eeuwse gevels en ook de molen is een mooi exemplaar.

Ook dit was weer een erg leuke route door een mooi en afwisselend landschap.